ഭാഷ വൈവിധ്യങ്ങൾക്കിടയിലെ സാഹിത്യ സൗഹൃദം

ബുക്ക് ബ്രഹ്‌മ സാഹിത്യോത്സവത്തെ കുറിച്ച് നാല് എഴുത്തുകാരികളുടെ അനുഭവങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും

ഒരു ഭാഷയുടെ സാഹിത്യം മറ്റൊരു ഭാഷയുടെ വായനക്കാരിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ തുറക്കപ്പെടുന്നത് പുതിയൊരു വായനാലോകമാണ്. ഒരു ഭാഷയിലെ എഴുത്തുകാരൻ മറ്റൊരു ഭാഷയിലെ എഴുത്തുകാരനെ കേൾക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്നത് പുതിയൊരു സാഹിത്യസംവാദവും. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വിവിധ ഭാഷകളുടെ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് വേദിയൊരുക്കുന്ന ബുക്ക് ബ്രഹ്മ ബുക്ക് ഫെസ്റ്റിവൽ അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു പുസ്തകമേളയ്ക്കപ്പുറമുള്ള സാംസ്കാരിക ഇടമായി മാറുകയാണ്.
കഴിഞ്ഞ വർഷം ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഭാഗമായും വിവിധ സെഷനുകളിൽ പങ്കെടുത്തും അനുഭവം നേടിയവരും ഈ വർഷം വീണ്ടും വേദിയിലെത്തുന്നവരുമായ ഇന്ദിരാ ബാലൻ, രമ പ്രസന്ന പിഷാരടി, ബ്രിജി കെ. ടി., ബിന്ദു സജീവ് എന്നിവർ ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ സാധ്യതകളെയും പ്രസക്തിയെയും പരിമിതികളെയും തങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ വിലയിരുത്തുന്നു.

എഴുത്തുകാരൻ എന്നും പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം: ഇന്ദിരാ ബാലൻ

എഴുത്തുകാരൻ എന്നത് നിരന്തരം പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കേണ്ട ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് ഇന്ദിരാ ബാലൻ പറയുന്നു. വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകളും എഴുത്തുരീതികളും ഭാഷകളും സംസ്കാരങ്ങളും പരിചയപ്പെടാനുള്ള അവസരമായി ബുക്ക് ബ്രഹ്മയെ കാണണമെന്നാണ് അവരുടെ അഭിപ്രായം.

കഴിഞ്ഞ തവണ ‘എഴുത്തും വായനയും’ എന്ന സെഷനിൽ സ്പീക്കറായി പങ്കെടുത്ത അവർ ‘തപോമയിയുടെ അച്ഛൻ’ എന്ന പുസ്തകത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചിരുന്നു. ഈ വർഷം ‘കോളം എഴുത്ത് ’ എന്ന സെഷനിലാണ് പങ്കെടുക്കുന്നത്. പത്രങ്ങൾക്കും ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾക്കും സ്വന്തം ബ്ലോഗിനുമൊക്കെയായി കോളമെഴുത്ത് നടത്തിയ അനുഭവവും അവർ പങ്കുവെച്ചു. 2018 മുതൽ പ്രത്യേകിച്ച് കോവിഡ് കാലഘട്ടങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ, നഴ്സുമാരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ, കോവിഡ് കാലത്തെ വിവാഹം, വായന, വായനയുടെ സാർവ്വജനീനത തുടങ്ങിയ വിവിധ വിഷയങ്ങൾ കോളങ്ങളിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ച അനുഭവമാണ് അതിന് പിന്നിൽ.

വിവിധ ഭാഷകളുടെ എഴുത്തും സംസ്കാരവും കലയും ഒരുമിച്ച് പരിചയപ്പെടാൻ കഴിയുന്നതാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ വലിയ പ്രത്യേകത. സാധാരണ വായനക്കാർക്കും എഴുത്തുകാർക്കും ഒരുപോലെ ഈ വേദിയിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനുണ്ട്. ഭാഷകൾ ഒരുമിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ അവയുടെ പിന്നിലുള്ള സംസ്കാരങ്ങളെയും കലാരൂപങ്ങളെയും എഴുത്തുകളെയും അടുത്തറിയാൻ കഴിയുന്നു.
കേരളത്തിൽ കണ്ടിട്ടുള്ള സാഹിത്യോത്സവങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഭാഷകളെ തന്നെ പരിചയപ്പെടാനും അവയ്ക്കിടയിലെ വൈവിധ്യം മനസ്സിലാക്കാനും ബുക്ക് ബ്രഹ്മ അവസരം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഈ വേദി കൂടുതൽ ജനകീയമാകേണ്ടതുണ്ടെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കൂടുതൽ ആളുകളെ ആകർഷിക്കുകയും കൂടുതൽ സെഷനുകളിലേക്ക് പ്രേക്ഷകരെ എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നത് വരും വർഷങ്ങളിലെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്നാകണമെന്നാണ് ഇന്ദിരാ ബാലന്റെ അഭിപ്രായം.

‘പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ’ — അറിവിന്റെ വിശാലതയിലേക്ക്: രമ പ്രസന്ന പിഷാരടി

“സ്വന്തം മാതൃഭാഷയോടുള്ള കടപ്പാട്” എന്നാണ് രമ പ്രസന്ന പിഷാരടി ബുക്ക് ബ്രഹ്മയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. വിവിധ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകൾക്കൊപ്പം മറാത്തി, ഇംഗ്ലീഷ് തുടങ്ങിയ ഭാഷകളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ ബഹുഭാഷാ വേദി അറിവിന്റെ പരിധി വികസിപ്പിക്കുന്ന ഇടമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
‘പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ’ എന്ന ആശയത്തിലേക്കാണ് രമ പ്രസന്ന പിഷാരടിയുടെ ചിന്ത എത്തുന്നത്. ശുദ്ധമായ അറിവാണ് ബ്രഹ്മം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിൽ, അറിവ് ഒരു ഭാഷയുടെ അതിരുകളിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. വിവിധ ഭാഷകളെ ചേർത്തുപിടിക്കുമ്പോൾ അറിവിന്റെ തലവും അതോടൊപ്പം വികസിക്കുന്നു. ഈ അർത്ഥത്തിൽ ബുക്ക് ബ്രഹ്മ അറിവിനെ വലിയ രീതിയിൽ ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന ഒരു ഫെസ്റ്റിവലായി മാറുകയാണെന്ന് അവർ വിലയിരുത്തുന്നു.
ഭാരതീയ കലാപാരമ്പര്യത്തിലെ അറുപത്തിനാല് കലകളിൽ സാഹിത്യത്തിനും കലാരൂപങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്. അവയെ അറിയാനും നിരവധി എഴുത്തുകാരെയും കലാകാരന്മാരെയും പരിചയപ്പെടാനും കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ ബുക്ക് ബ്രഹ്മ വേദിയിലൂടെ സാധിച്ചു. ഒരേ വേദിയിൽ ഇത്രയധികം എഴുത്തുകാരെയും സാഹിത്യപ്രവർത്തകരെയും പരിചയപ്പെടാനുള്ള അവസരം സാധാരണയായി ലഭിക്കാറില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിലെ നിരവധി എഴുത്തുകാരെയും സാഹിത്യപ്രവർത്തകരെയും ഒരുമിച്ച് കാണാനും പരിചയപ്പെടാനും കഴിഞ്ഞത് ഒരു സ്വർണാവസരമായിരുന്നുവെന്നും അവർ പറയുന്നു.

ബുക്ക് ബ്രഹ്മയിലേക്കും മറ്റു സാഹിത്യവേദികളിലേക്കുമുള്ള തന്റെ യാത്രയിൽ സുധാകരൻ രാമന്തളി സാറിനോടുള്ള പ്രത്യേക നന്ദിയും രമ പ്രസന്ന പിഷാരടി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അദ്ദേഹമാണ് തന്നെ ബുക്ക് ബ്രഹ്മയിലേക്കും മറ്റ് വേദികളിലേക്കും കൈപിടിച്ചുയർത്തിയതെന്ന് അവർ പറയുന്നു.

കഴിഞ്ഞ തവണ ‘എഴുത്തും വായനയും’ എന്ന സെഷനിലാണ് അവർ പങ്കെടുത്തത്. സതീഷ് തോട്ടശ്ശേരിയായിരുന്നു മോഡറേറ്റർ. സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളും വായനയും പങ്കുവെക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് വലിയ സന്തോഷം നൽകിയ അനുഭവമായിരുന്നു.

ബെംഗളൂരുവിലെ എഴുത്തുകാർക്കും ചിന്തകർക്കും പുതിയ ബന്ധങ്ങളും ആശയവിനിമയങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള വലിയ വേദിയായും ബുക്ക് ബ്രഹ്മ മാറുന്നുണ്ടെന്ന് രമ പ്രസന്ന പിഷാരടി വിലയിരുത്തുന്നു.

ഭാഷകൾക്കിടയിലെ വാതിലുകൾ കൂടുതൽ തുറക്കണം: ബ്രിജി കെ. ടി.

എല്ലാ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭാഷകളെയും ഒരുമിപ്പിച്ച് ഒരു സാഹിത്യോത്സവം സംഘടിപ്പിക്കുക എന്നത് തന്നെ അതിമനോഹരമായ ആശയമാണെന്ന് ബ്രിജി കെ. ടി. പറയുന്നു.

കഴിഞ്ഞ തവണ ചെറുകഥാ വിഭാഗത്തിൽ സ്പീക്കറായി പങ്കെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് മറക്കാനാവാത്ത അനുഭവമായിരുന്നു. പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരുടെ വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകളും അനുഭവങ്ങളും പങ്കുവെക്കപ്പെട്ടതും പ്രേക്ഷകരുടെ സ്വാഭാവികമായ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞതും ആ അനുഭവത്തെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാക്കി.
സാഹിത്യം ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്ന് വർത്തമാനത്തിലേക്കുള്ള ഒരു യാത്ര കൂടിയാണ്. സാഹിത്യത്തിലൂടെ പല സംസ്കാരങ്ങളുമായും സ്ഥലങ്ങളുമായും മനുഷ്യരുമായും സംവദിക്കാനും ഏറ്റുമുട്ടാനും കഴിയും. ഒരു എഴുത്തുകാരി എന്ന നിലയിൽ സ്വന്തം എഴുത്തിലൂടെയും വികാരങ്ങളിലൂടെയും തിരിച്ചറിവുകളിലൂടെയും അത്തരം ലോകങ്ങളുമായി സംവദിക്കാനുള്ള വലിയ അവസരമാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മ നൽകിയതെന്നും അവർ പറയുന്നു.

എന്നാൽ ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ ബഹുഭാഷാ സാധ്യതകൾ ഇനിയും കൂടുതൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ടെന്ന ഒരു പ്രധാന നിരീക്ഷണവും ബ്രിജി കെ. ടി. മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.

വിവിധ ഭാഷകളിൽ സെഷനുകൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും പ്രേക്ഷകർക്ക് മറ്റു വേദികളിലേക്ക് എത്തിച്ചേരാനുള്ള അവസരം ചിലപ്പോൾ പരിമിതമാണ്. പലരും സ്വന്തം ഭാഷയിലെ സെഷനുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിപ്പോകുന്നു. മറ്റ് ഭാഷകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവർ നിരവധിയുണ്ടെങ്കിലും ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടലിനുള്ള അവസരങ്ങൾ കുറവാണെന്നതാണ് അവരുടെ അഭിപ്രായം.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ അടുത്ത ഘട്ടം വിവിധ ഭാഷകളിലെ പ്രേക്ഷകരെ കൂടുതൽ പരസ്പരം അടുപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കണമെന്നാണ് അവരുടെ നിരീക്ഷണം. ഭാഷകളുടെ സാന്നിധ്യം മാത്രം പോരാ; അവയ്ക്കിടയിൽ സംവാദവും സൗഹൃദവും രൂപപ്പെടണം.

പ്രവാസി മലയാളികൾക്ക് സാഹിത്യത്തിലേക്കുള്ള പുതിയ വാതിൽ: ബിന്ദു സജീവ്

നാട്ടിൽ പുസ്തകോത്സവങ്ങളും സാഹിത്യോത്സവങ്ങളും നടക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പ്രവാസി മലയാളികൾക്കും പ്രത്യേകിച്ച് ബെംഗളൂരുവിലെ മലയാളികൾക്കും അവിടെയുള്ള വൈവിധ്യമാർന്ന സാഹിത്യാനുഭവങ്ങളിലേക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയണമെന്നില്ല. ഈ പരിമിതിയെ മറികടക്കാൻ കഴിയുന്ന വേദിയാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മയെന്ന് ബിന്ദു സജീവ് പറയുന്നു.

വിവിധ ഭാഷകളിലെ എഴുത്തുകാരെയും അവരുടെ കൃതികളെയും ആശയങ്ങളെയും ഒരേ വേദിയിൽ പരിചയപ്പെടാൻ കഴിയുന്നത് വലിയ കാര്യമാണ്. കഴിഞ്ഞ തവണ മീഡിയ ആൻ്റ് ലിറ്ററേച്ചർ എന്ന സെഷൻ മോഡറേറ്റ് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞത് വലിയ അനുഭവമായിരുന്നു. ഈ വർഷം ‘എഴുത്തും വായനയും’ എന്ന സെഷനിൽ അഭിപ്രായം പങ്കുവെക്കാനുള്ള അവസരവും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.

ബഹുഭാഷാ സ്വഭാവമാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷതകളിലൊന്നെന്ന് ബിന്ദു സജീവ് പറയുന്നു. പല എഴുത്തുകാർക്കും ഒന്നിലധികം ഭാഷകളുമായി ഇടപഴകാനുള്ള കഴിവുണ്ട്. ആ സാധ്യത വേണ്ടത്ര ഉപയോഗപ്പെടുത്തണം. വിവിധ ഭാഷകളിൽ മികച്ച കൃതികൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും അവ മറ്റു ഭാഷകളിലെ വായനക്കാരിലേക്ക് എത്താത്തത് വലിയൊരു പരിമിതിയാണ്.
ഈ വിടവ് നികത്താൻ മൾട്ടി-ലാംഗ്വേജ് സാഹിത്യോത്സവങ്ങൾക്ക് കഴിയും. ഒരു ഭാഷയിലെ നല്ല എഴുത്ത് മറ്റൊരു ഭാഷയിലെ വായനക്കാരിലേക്ക് എത്തുകയും എഴുത്തുകാർ പരസ്പരം പരിചയപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ സാഹിത്യത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് പുതിയ സാധ്യതകൾ തുറക്കും. വിവിധ ഭാഷകളുടെ ഇടപെടൽ ഭാവിയിൽ സാഹിത്യത്തെ കൂടുതൽ സമ്പന്നമാക്കുമെന്നും അവർ വിലയിരുത്തുന്നു.

ഇന്ദിരാ ബാലന്റെ ‘തുടർച്ചയായ പഠനം’, രമ പ്രസന്ന പിഷാരടിയുടെ ‘പ്രജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ’ എന്ന അറിവിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്, ബ്രിജി കെ. ടി.യുടെ ‘ഭാഷകൾക്കിടയിലെ കൂടുതൽ ഇടപെടൽ’ എന്ന ആവശ്യം, ബിന്ദു സജീവിന്റെ ‘പ്രവാസി മലയാളികൾക്കുള്ള പുതിയ സാഹിത്യവാതിൽ’ എന്നീ അനുഭവങ്ങൾ — നാല് കാഴ്ചപ്പാടുകൾ ഒടുവിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത് ഒരേ ഇടത്താണ്.

ഭാഷകൾ വേറെയായിരിക്കാം; പക്ഷേ സാഹിത്യത്തിന്റെ അന്വേഷണവും അറിവിന്റെ യാത്രയും മനുഷ്യരുടെ അനുഭവങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടുന്നതാണ്.
അതിനുള്ള വേദിയാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മ.

സ്വന്തം ഭാഷയുടെ സാഹിത്യത്തെ ആഘോഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം മറ്റുഭാഷകളുടെ എഴുത്തും സംസ്കാരവും കലയും പരിചയപ്പെടാനും, എഴുത്തുകാരെയും വായനക്കാരെയും കലാകാരന്മാരെയും ചിന്തകരെയും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരാനും കഴിയുന്ന ഈ വേദി കൂടുതൽ ജനകീയമാകേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ഇവരുടെ വാക്കുകളിൽ തെളിയുന്നു.

ഒരു ഭാഷയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്കുള്ള യാത്ര മാത്രമല്ല, ഒരു അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു അനുഭവത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര കൂടിയാകുമ്പോഴാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ യഥാർഥ സാധ്യത തുറക്കുന്നത്. ആ സാധ്യതയെ കൂടുതൽ വിപുലമാക്കാനുള്ള പ്രതീക്ഷയോടെയാണ് ഈ നാല് എഴുത്തുകാരികളും ഈ വർഷത്തെ ഫെസ്റ്റിവലിനെ നോക്കിക്കാണുന്നത്.