‘ഇതുവരെയും നമുക്ക് വേലിക്കെട്ടിനപ്പുറത്തുണ്ടായിരുന്ന ഭാഷകളായിരുന്നു മറ്റ് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകൾ. ഇപ്പോൾ അവയെല്ലാം ഒരേ വേലിക്കെട്ടിനകത്തുള്ള, വ്യത്യസ്തരായ സഹോദരങ്ങളുടെ അതിരുകൾ പോലെയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.’-ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ സംഘാടകരിലൊരാളും എഴുത്തുകാരനുമായ സുധാകരൻ രാമന്തളിയുടെ ഈ നിരീക്ഷണം, ബെംഗളൂരുവിൽ നടക്കുന്ന ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ പ്രസക്തിയെ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. ഭാഷകൾക്കിടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന അകലം കുറച്ച്, ഇതുവരെ അപരിചിതമായി തോന്നിയിരുന്ന ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളെയും അവയുടെ സാഹിത്യലോകങ്ങളെയും പരസ്പരം അടുത്തറിയാനുള്ള അവസരമാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മ ഒരുക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു.
മറ്റൊരു ഇന്ത്യൻ ഭാഷയെ പരിചയപ്പെടുന്നത് ആ ഭാഷയിലെ സാഹിത്യത്തെ മാത്രം അറിയുന്നതല്ല. അതിനു പിന്നിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവും സംസ്കാരവും അനുഭവങ്ങളും കൂടി അടുത്തറിയുകയാണ്. ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെ വളർന്ന നിരവധി സാഹിത്യചലനങ്ങളെ പോലും പരസ്പരം അകന്നുനിന്ന് കാണുന്ന സാഹചര്യം മാറേണ്ടതുണ്ട്. മലയാളത്തിനും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകൾക്കും ഫെസ്റ്റിവലിൽ ലഭിക്കുന്ന പ്രാതിനിധ്യം ഈ സമീപനത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും സുധാകരൻ രാമന്തളി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. മലയാളത്തിന് ഒൻപത് സെഷനുകൾ ഉൾപ്പെടെ ലഭിക്കുന്ന വേദികൾ അതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. ഓരോ ഭാഷയെയും അതിന്റെ സംസ്കാരത്തെയും സാഹിത്യത്തെയും തുല്യ ബഹുമാനത്തോടെ കാണുക എന്നതാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ അടിസ്ഥാന നിലപാടെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു.
ഈ ബന്ധം വേദിയിലെ ചർച്ചകളിൽ മാത്രം അവസാനിക്കേണ്ടതില്ലെന്നാണ് സുധാകരൻ രാമന്തളിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന നിരീക്ഷണം. ‘വിനിമയം വിവർത്തനത്തിലൂടെ’ പോലുള്ള സെഷനുകൾ അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഏറെ പ്രസക്തമാണ്. കന്നഡയിലെ പുസ്തകങ്ങൾ മലയാളത്തിലേക്കും മലയാളത്തിലെ കൃതികൾ കന്നഡയിലേക്കും മറ്റ് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിലേക്കും എത്തുന്നതിനുള്ള വഴികൾ ഇത്തരം ചർച്ചകളിലൂടെ തുറക്കാം. ഇന്ന് ഒരു സെഷനിൽ കേൾക്കുന്ന ആശയം നാളെ ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെ വിവർത്തനമായി മറ്റൊരു ഭാഷയിലെത്തിയേക്കാം. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ബുക്ക് ബ്രഹ്മ ഒരു ഫെസ്റ്റിവലിനപ്പുറം ഇന്ത്യൻ ഭാഷകൾ തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല സാഹിത്യവിനിമയത്തിനുള്ള സാധ്യത കൂടിയാണ് തുറക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തുന്നു.
ഈ ഭാഷാവിനിമയത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന സാധ്യത ചർച്ചകളെ കൂടുതൽ ആളുകളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിലാണെന്ന് കെ. ആർ. കിഷോർ പറയുന്നു. വിവിധ ഭാഷകളിലെ ചിന്തകരെയും എഴുത്തുകാരെയും പങ്കെടുപ്പിച്ച് നടത്തുന്ന സെഷനുകൾ റെക്കോർഡ് ചെയ്ത് പിന്നീട് വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നത് സാഹിത്യസംവാദത്തിന്റെ പരിധി വിപുലമാക്കുന്നു. ഒരു വേദിയിൽ നടന്ന ചർച്ച അവിടെ അവസാനിക്കാതെ കൂടുതൽ വായനക്കാരിലേക്കും എഴുത്തുകാരിലേക്കും എത്തുന്നു.
വ്യത്യസ്ത ഭാഷകളിലെ എഴുത്തുകാരെ പരസ്പരം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ബുക്ക് ബ്രഹ്മ പുരസ്കാരത്തിനും വലിയ പങ്കുണ്ടെന്ന് കിഷോർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കഴിഞ്ഞ തവണ മലയാള എഴുത്തുകാരി കെ. ആർ. മീരയ്ക്കാണ് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചത്. പുരസ്കാരത്തിന് പിന്നാലെ അവരുമായി നടത്തിയ സംവാദത്തിലെ ചോദ്യങ്ങളും ഉത്തരങ്ങളും മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്കും എത്തിയത് ഒരു മലയാള എഴുത്തുകാരിയുടെ ചിന്തകൾ കൂടുതൽ വിശാലമായ വായനാസമൂഹത്തിലേക്ക് എത്താനുള്ള അവസരമായി.
ബെംഗളൂരുവിൽ മലയാളത്തിന് ലഭിച്ച ഒൻപത് പ്രധാന ചർച്ചാവേദികളും ഇതിന്റെ മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണെന്ന് കിഷോർ പറയുന്നു. ‘മലയാള നോവലിലെ ജ്ഞാനമണ്ഡലം’ എന്ന വിഷയത്തിൽ കെ. പി. രാമനുണ്ണിയും സന്തോഷ് കുമാറും പങ്കെടുത്ത സെഷൻ അദ്ദേഹം തന്നെ നയിച്ചിരുന്നു. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, സക്കറിയ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖരുടെ സാന്നിധ്യവും ചർച്ചയെ സമ്പന്നമാക്കി. ഇത്തരം സെഷനുകൾ മലയാളികൾക്കൊപ്പം മറ്റ് ഭാഷകളിൽ നിന്നുള്ള എഴുത്തുകാരും വായനക്കാരും കാണുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് മലയാള സാഹിത്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു അവസരമാണെന്നും അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തുന്നു.
കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതായി വിഷ്ണുമംഗലം കുമാർ പറയുന്നു. യുവ എഴുത്തുകാരുടെ ഇടപെടലുകളും അവരുടെ വ്യത്യസ്തമായ സാഹിത്യവീക്ഷണങ്ങളുമായിരുന്നു അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്.
പുതിയ തലമുറയുടെ ജനകീയ എഴുത്തിനെ പഴയ ധാരണകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ‘പൈങ്കിളി’ എന്ന് മാത്രം വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന സമീപനങ്ങൾക്കപ്പുറം, അവർക്കും പറയാനുള്ള കാര്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് അവരുടെ സംഭാഷണങ്ങൾ ബോധ്യപ്പെടുത്തിയെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. അവരുടെ വാക്കുകൾ നേരിട്ട് കേൾക്കുമ്പോൾ, ഇതുവരെ സ്വീകരിച്ചിരുന്ന ചില വിലയിരുത്തലുകളെ തന്നെ പുനഃപരിശോധിക്കേണ്ടിവരുന്ന തരത്തിലുള്ള അനുഭവമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
മറ്റ് ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളെ നേരിട്ട് പരിചയപ്പെടുന്നതും ഈ അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഇതുവരെ ദൂരെയെന്ന് തോന്നിയിരുന്ന പല സാഹിത്യചലനങ്ങളും ഇന്ത്യയ്ക്കുള്ളിൽ തന്നെയുള്ള മറ്റ് ഭാഷകളിലുണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നു. ഭാഷ വ്യത്യസ്തമാണെങ്കിലും അവിടുത്തെ മനുഷ്യരുടെ അനുഭവങ്ങൾ പലപ്പോഴും നമ്മുടേതുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതാണെന്ന തിരിച്ചറിവും ഇത്തരം കൂടിച്ചേരലുകളിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്നു. ഭാവിയിൽ എല്ലാ ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളെയും ഒരേ കുടക്കീഴിൽ കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വലിയ സാഹിത്യവേദിയായി ബുക്ക് ബ്രഹ്മ വളരാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടെന്നും വിഷ്ണുമംഗലം കുമാർ പറയുന്നു.
ബെംഗളൂരുവിന്റെ ബഹുഭാഷാ പശ്ചാത്തലമാണ് ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ പ്രസക്തി കൂടുതൽ വർധിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് സതീഷ് തോട്ടശ്ശേരി പറയുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വിവിധ ഭാഷകളിലെ സാഹിത്യത്തെ ഒരേ വേദിയിൽ പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന സവിശേഷ സാഹിത്യോത്സവമാണിത്. കഴിഞ്ഞ വർഷം രണ്ട് സെഷനുകൾ മോഡറേറ്റ് ചെയ്ത അദ്ദേഹം ഈ വർഷവും ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഭാഗമായി സെഷൻ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
കേരളത്തിൽ നിന്നുൾപ്പെടെ നിരവധി എഴുത്തുകാർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനൊപ്പം മറ്റ് ഭാഷകളിലെ സാഹിത്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആഴമേറിയ ചർച്ചകൾക്കും ഇവിടെ അവസരമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മലയാളികൾ മലയാളം സെഷനുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ മറ്റ് ഭാഷകളിലെ സെഷനുകളിലും പങ്കെടുക്കണമെന്ന് സതീഷ് തോട്ടശ്ശേരി പറയുന്നു. ഓരോ ഭാഷയുടെയും സാഹിത്യത്തെ നേരിട്ട് കേൾക്കുകയും പരിചയപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് ബഹുഭാഷാ സാഹിത്യോത്സവത്തിന്റെ യഥാർഥ സാധ്യത അനുഭവിക്കാനാകുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ബുക്ക് ബ്രഹ്മയുടെ പ്രത്യേകത ഭാഷകളുടെ എണ്ണം മാത്രമല്ല; അവയ്ക്കിടയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സംഭാഷണമാണ്. ഒരു സെഷനിൽ തുടങ്ങുന്ന സംഭാഷണം മറ്റൊരു ഭാഷയിലെ വായനക്കാരനിലേക്കും, ഒരു വിവർത്തനത്തിലേക്കും, ഒരുപക്ഷേ മറ്റൊരു പുസ്തകത്തിലേക്കും നീളാം. ഇതുവരെ വേറിട്ട തുരുത്തുകളായി പരിചയപ്പെട്ട ഇന്ത്യൻ ഭാഷകൾക്ക് പരസ്പരം കേൾക്കാനും അറിയാനും കഴിയുന്ന ഒരേ വേദി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം ഒരു ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ വിജയമല്ല—ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യത്തെ തന്നെ കൂടുതൽ വിശാലമായി കാണാനുള്ള ഒരു പുതിയ കാഴ്ചപ്പാട് രൂപപ്പെടുന്നതാണ്🟥
