സുധാകരൻ രാമന്തളിയും വിവർത്തനത്തിന്റെ സാഹിത്യലോകവും

ഒരു പുസ്തകം ഒരു ഭാഷയിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നത് വാക്കുകളാണോ? അതോ ഒരു ജനതയുടെ ഓർമ്മകളും സ്വപ്നങ്ങളും മുറിവുകളും ലോകവീക്ഷണങ്ങളുമോ? മുപ്പത്തിയേഴു കന്നഡ കൃതികളെ മലയാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന സുധാകർ രാമന്തളിയെ മുൻനിർത്തി, വിവർത്തനം എന്ന സൃഷ്ടിപരമായ സാഹിത്യപ്രവർത്തനത്തിന്റെ അദൃശ്യ ലോകത്തെ അന്വേഷിക്കുന്ന ലേഖനമാണിത്. ഭാഷകൾക്കിടയിൽ പാലം പണിയുന്ന ഒരാളുടെ അനുഭവങ്ങളെക്കാൾ, ആ പാലത്തിന്മേൽ നിന്നുകൊണ്ട് രണ്ട് സംസ്കാരങ്ങളുടെ കാറ്റ് ഒരേസമയം അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ ആത്മസംഘർഷങ്ങളെയാണ് ഈ ലേഖനം സ്പർശിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്.
◼️ അനീസ്. സി. സി. ഒ.

ഒരു എഴുത്തുകാരൻ ഒരു പുസ്തകം എഴുതുന്നു. ആ പുസ്തകം ഒരു ഭാഷയുടെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ജനിക്കുന്നു. അതിന്റെ വാക്കുകൾക്കും ഉപമകൾക്കും സാംസ്കാരിക സൂചനകൾക്കും ഒരു പ്രത്യേക ഭൂമിശാസ്ത്രമുണ്ട്. പക്ഷേ ആ പുസ്തകം മറ്റൊരു ഭാഷയിലെ വായനക്കാരന്റെ കൈകളിലെത്തുമ്പോൾ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? അവിടെയാണ് വിവർത്തകൻ കടന്നുവരുന്നത്.
സാധാരണ ധാരണയിൽ വിവർത്തകൻ എന്നത് ഒരു ഭാഷയിലെ വാക്കുകളെ മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്ക് മാറ്റുന്നയാളാണ്. എന്നാൽ സാഹിത്യത്തിന്റെ ചരിത്രം നോക്കിയാൽ വിവർത്തകൻ അതിലും വലിയൊരു സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകനാണെന്ന് കാണാം.

ഭാഷകൾക്കിടയിൽ പാലം പണിയുന്നവൻ,
സംസ്കാരങ്ങൾക്കിടയിൽ സംവാദം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ഒരു ജനതയുടെ അനുഭവത്തെ മറ്റൊരു ജനതയുടെ ബോധത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നവൻ. ഈ അർത്ഥത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ സുധാകരൻ രാമന്തളി ഒരു വിവർത്തകൻ മാത്രമല്ല. ഭാഷകളുടെ ഇടയിലൂടെ നിരന്തരം യാത്ര ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരാളാണ്. ഇതുവരെ മുപ്പത്തിയേഴോളം കന്നഡ പുസ്തകങ്ങൾ മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ പുസ്തകങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല.

ഓരോ വിവർത്തനവും രണ്ട് ഭാഷകൾക്കിടയിൽ തുറന്നുവെച്ച ഒരു ജനാലയാണ്; രണ്ട് സംസ്കാരങ്ങൾ തമ്മിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു സംഭാഷണമാണ്.
വിവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റിദ്ധാരണ, അത് ഒരു ഭാഷാപ്രവർത്തനമാണെന്നതാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ അത് ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനമാണ്. ഒരു ഭാഷയിലെ വാക്കുകൾ മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്ക് എത്തിക്കാം. പക്ഷേ ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ, അതിന്റെ ചരിത്രം, അതിന്റെ നിശ്ശബ്ദതകൾ, അതിന്റെ വേദനകൾ—ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും? അതുകൊണ്ടാണ് എല്ലാ വലിയ വിവർത്തനങ്ങളും ഒരുതരം പുനഃസൃഷ്ടികളാകുന്നത്.

ഹോമർ ലോകസാഹിത്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചത് ഗ്രീക്കിലൂടെ മാത്രമല്ല; വിവർത്തകരിലൂടെയാണ്. ദോസ്തോയെവ്സ്കി മലയാളി വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ജീവിക്കുന്നത് റഷ്യൻ ഭാഷയിലൂടെയല്ല; വിവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ്. മാർക്വേസും ബോർഹസും കാഫ്കയും കാമുവും നമ്മുടെ വായനയുടെ ഭാഗമായത് വിവർത്തകരുടെ അദൃശ്യശ്രമങ്ങളിലൂടെയാണ്. ലോകസാഹിത്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശിൽപ്പികൾ പലപ്പോഴും വിവർത്തകരാണ്.

ഒരു ഭാഷയ്ക്ക് അതിന്റേതായ പരിമിതികളുണ്ട്. ആ ഭാഷയിലെ വായനക്കാരൻ ജനിച്ച ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിന്റെയും പരിധികളുണ്ട്. വിവർത്തനം ആ പരിമിതികളെ തകർക്കുന്നു. അത് ഒരു മലയാളി വായനക്കാരനെ കർണാടകത്തിലെ മലനാടുകളിലേക്കും തീരദേശ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും വചനപാരമ്പര്യങ്ങളിലേക്കും ദളിത് പ്രതിരോധങ്ങളുടെ ചരിത്രങ്ങളിലേക്കും കൊണ്ടുപോകുന്നു. അതുപോലെ ഒരു ഭാഷയുടെ അനുഭവങ്ങളെ മറ്റൊരു ഭാഷയുടെ ഓർമ്മകളുമായി കൂട്ടിയിണക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

എന്നാൽ ഈ യാത്ര അത്ര എളുപ്പമല്ല.

മുപ്പത്തിയേഴു പുസ്തകങ്ങൾ വിവർത്തനം ചെയ്ത ഒരാൾക്ക് ഭാഷയുടെ സംഘർഷങ്ങളേക്കാൾ കൂടുതൽ അനുഭവപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടാവുക സംസ്കാരങ്ങളുടെ സംഘർഷങ്ങളായിരിക്കും.

കന്നഡയിലെ ഒരു ഗ്രാമീണ കഥാപാത്രം പറയുന്ന ഒരു വാക്കിന് പിന്നിൽ ഒരു പ്രത്യേക സാമൂഹികചരിത്രമുണ്ടാകാം. അതിനെ മലയാളത്തിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ വാക്ക് കിട്ടും; പക്ഷേ ആ ചരിത്രം എങ്ങനെ എത്തിക്കും? കന്നഡയിലെ “മണ്ണ്” മലയാളത്തിലെ “മണ്ണ്” തന്നെയാണെങ്കിലും, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഓർമ്മകളും അനുഭവങ്ങളും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരുപോലെയല്ല. വിവർത്തകൻ ഇവിടെ ഭാഷയോടല്ല, അനുഭവത്തോടാണ് മല്ലിടുന്നത്.

മറ്റൊരു സംഘർഷം വിശ്വസ്തതയുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ഇടയിലാണ്. മൂലകൃതിയോട് എത്രത്തോളം വിശ്വസ്തനാകണം? അതേ സമയം മലയാളി വായനക്കാരന് അത് സ്വാഭാവികമായി വായിക്കാനാവുകയും വേണം. മൂലഭാഷയുടെ ഗന്ധം നിലനിർത്തിയാൽ വായന ദുഷ്കരമാകാം; മലയാളത്തിലേക്ക് പൂർണമായി ഇണക്കിയാൽ മൂലകൃതിയുടെ പ്രത്യേകത നഷ്ടപ്പെടാം. ഈ രണ്ടിനുമിടയിലെ കയറുനടത്തമാണ് ഓരോ വിവർത്തകനും നിർവഹിക്കുന്നത്.

കന്നഡയും മലയാളവും ദ്രാവിഡ ഭാഷകളാണെങ്കിലും അവയുടെ സാംസ്കാരിക ഭൂപടങ്ങൾ ഒരുപോലെയല്ല. കർണാടകത്തിലെ ലിംഗായത്ത് പാരമ്പര്യം, വചനസാഹിത്യം, തീരദേശ ജീവിതം, മലനാടൻ അനുഭവങ്ങൾ, സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയെ മലയാളി വായനക്കാരന് പരിചിതമാക്കേണ്ടിവരും. അതേസമയം ആ അപരിചിതത്വത്തിന്റെ സൗന്ദര്യം നഷ്ടപ്പെടാതെയും നോക്കണം. വിവർത്തകൻ ഇവിടെ ഒരു വഴികാട്ടിയാണ്; എന്നാൽ ഒരു ടൂറിസ്റ്റ് ഗൈഡല്ല. പുതിയൊരു ലോകത്തിലേക്ക് വായനക്കാരനെ ക്ഷണിക്കുന്ന ഒരാളാണ്.
ഇതിലും ആഴത്തിലുള്ള ഒരു സത്യവുമുണ്ട്. ഓരോ ഭാഷയും ലോകത്തെ കാണുന്നത് ഓരോ രീതിയിലാണ്. ഭാഷ വെറും ആശയവിനിമയ ഉപകരണമല്ല; അത് ഒരു ലോകവീക്ഷണമാണ്. ഒരു ഭാഷയിലെ നർമ്മം, ദുഃഖം, പ്രണയം, ആത്മീയത, കോപം എന്നിവ മറ്റൊരു ഭാഷയിൽ അതേ രൂപത്തിൽ ജീവിക്കണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് വിവർത്തനം പലപ്പോഴും വാക്കുകളുടെ യാത്രയല്ല; ലോകവീക്ഷണങ്ങളുടെ യാത്രയാണ്.

സുധാകർ രാമന്തളിയുടെ വിവർത്തനപ്രവർത്തനങ്ങളെ ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണേണ്ടതുണ്ട്. അദ്ദേഹം വിവർത്തനം ചെയ്ത പുസ്തകങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്നതിലുപരി, അവയിലൂടെ മലയാളത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്ന അനുഭവങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നതാണ് കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം. കാരണം ഒരു വിവർത്തകന്റെ യഥാർത്ഥ സംഭാവന പുസ്തകങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലല്ല അളക്കപ്പെടുന്നത്; അദ്ദേഹം തുറന്നുകൊടുത്ത ജനാലകളുടെ എണ്ണത്തിലാണ്.
ഒരു സമൂഹം മറ്റൊരു സമൂഹത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, ഒരു ഭാഷ മറ്റൊരു ഭാഷയുടെ അനുഭവങ്ങളെ സ്വീകരിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, ഒരു വായനക്കാരൻ താൻ ജനിക്കാത്ത ഭൂമിയുടെ കഥകളിൽ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ പ്രതിധ്വനി കേൾക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ—അവിടെയെല്ലാം ഒരു വിവർത്തകന്റെ അദൃശ്യസാന്നിധ്യമുണ്ട്.
ഒരുപക്ഷേ ഒരു വിവർത്തകന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഘർഷം ഇതായിരിക്കാം:

ഒരു പുസ്തകത്തിന്റെ ആത്മാവിനെ മറ്റൊരു ഭാഷയിലേക്ക് കടത്തിവിടാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, അത് ഒരിക്കലും പൂർണമായി സാധ്യമല്ലെന്ന് അറിയുക. എന്നിട്ടും വീണ്ടും വീണ്ടും ആ അസാധ്യത്തെ സാധ്യമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുക.
വിവർത്തനം എന്നത് വിജയത്തിന്റെ കലയല്ല. അസാധ്യതയെ നിരന്തരം നേരിടുന്ന ക്ഷമയുടെ കലയാണ്.

സുധാകരൻ രാമന്തളിയുടെ ഇതുവരെയുള്ള മുപ്പത്തിയേഴു വിവർത്തനങ്ങൾ ആ ക്ഷമയുടെ മുപ്പത്തിയേഴു സാക്ഷ്യങ്ങളാണ്. ഭാഷകൾ പരസ്പരം സംസാരിക്കാൻ പഠിക്കുന്നിടത്തും, സംസ്കാരങ്ങൾ പരസ്പരം കേൾക്കാൻ തുടങ്ങുന്നിടത്തും, മനുഷ്യാനുഭവങ്ങൾ അതിർത്തികൾ കടന്നുപോകുന്നിടത്തും, ഒരു വിവർത്തകന്റെ നിശ്ശബ്ദമായ അധ്വാനം ഒളിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് വിവർത്തകർ സാഹിത്യത്തിന്റെ അതിർത്തിക്കാവൽക്കാരല്ല. അതിർത്തികൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നവരാണ്. അവരുടെ കൈകളിലൂടെയാണ് ഭാഷകൾ പരസ്പരം സ്വപ്നം കാണാൻ പഠിക്കുന്നത്.◼️
SUMMARY: Sudhakaran Ramanthali and the literary world of translation