◼️ അനീസ് സി സി ഒ
ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ ചില സംവിധായകർ സിനിമകൾ നിർമ്മിച്ചവരല്ല; അവർ ഒരു പുതിയ ദൃശ്യഭാഷ സൃഷ്ടിച്ചവരാണ്. തമിഴ് സിനിമയിൽ അത്തരമൊരു ഭാഷയ്ക്ക് ജന്മം നൽകിയ പേരാണ് ഭാരതിരാജ. ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗവാർത്ത കേൾക്കുമ്പോൾ ഒരു സംവിധായകന്റെ മരണവാർത്തയേക്കാൾ കൂടുതൽ എന്തോ നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുന്നതിന്റെ ദുഃഖം.
84-ാം വയസ്സിൽ ചെന്നൈയിൽ അദ്ദേഹം വിടപറഞ്ഞു. ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ മണ്ണിന്റെ മണം, മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ നനവ്, പ്രണയത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദത, സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങളുടെ ചൂട്—ഇവയെല്ലാം തമിഴ് സിനിമയുടെ തിരശ്ശീലയിലേക്ക് അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്ന രീതി ഇന്ത്യൻ സിനിമാചരിത്രത്തിൽ തന്നെ ഒരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു.
ഭാരതിരാജയ്ക്ക് മുമ്പും ഗ്രാമങ്ങൾ സിനിമയിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അവ പലപ്പോഴും സ്റ്റുഡിയോയുടെ കൃത്രിമത്വത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ ഗ്രാമങ്ങളായിരുന്നു. ഭാരതിരാജ വന്നപ്പോൾ ഗ്രാമം ആദ്യമായി സ്വന്തം മണ്ണോടും പൊടിയോടും വിയർപ്പോടും കൂടി തിരശ്ശീലയിലിറങ്ങി. 16 വയതിനിലേ എന്ന ചിത്രം ഒരു സിനിമയുടെ വിജയമാത്രമായിരുന്നില്ല; തമിഴ് സിനിമയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിനെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരു സാംസ്കാരിക സംഭവമായിരുന്നു. സ്റ്റുഡിയോ മതിലുകൾക്കപ്പുറം, പ്രകൃതിയുടെ നടുവിലേക്ക് ക്യാമറയെ അദ്ദേഹം കൊണ്ടുപോയി.
എന്റെ തലമുറയിലെ അനേകം മലയാളികളെപ്പോലെ ഞാൻ ഭാരതിരാജയെ ആദ്യം പരിചയപ്പെട്ടത് തമിഴ് സിനിമയിലൂടെയല്ല, മനുഷ്യരെ കാണുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിൽ നായകനും നായികയും മാത്രമല്ല ജീവിച്ചിരുന്നത്. ഒരു ഗ്രാമം മുഴുവൻ അവിടെ ശ്വസിച്ചിരുന്നു. വഴിയോരത്തെ വൃദ്ധനും വയലിലൂടെ നടക്കുന്ന സ്ത്രീയും പ്രണയത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട യുവാവും കാറ്റിൽ ആടുന്ന മരങ്ങളും ഒരുപോലെ കഥയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾ കണ്ടുകഴിഞ്ഞാൽ കഥയെക്കാൾ മനസ്സിൽ ബാക്കിയാകുന്നത് ഒരു ഭാവമാണ്. ചിലപ്പോൾ ഒരു പാട്ട്. ചിലപ്പോൾ മഴനനഞ്ഞൊരു വഴി. ചിലപ്പോൾ പേരറിയാത്ത ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ കണ്ണിലെ വേദന. അതാണ് വലിയ കലാകാരന്മാരുടെ അടയാളം. അവർ കഥകൾ പറഞ്ഞുതരുന്നില്ല; ഓർമ്മകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ഭാരതിരാജയുടെ സിനിമകളിൽ പ്രണയം ഒരു അലങ്കാരമല്ലായിരുന്നു. അത് മനുഷ്യന്റെ വിധിയായിരുന്നു. സന്തോഷവും വേദനയും ഒരുപോലെ ചുമക്കുന്ന ഒരു അനുഭവം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രണയകഥകൾ ഇന്നും പഴകുന്നില്ല. ഗ്രാമങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പറഞ്ഞ ആ കഥകൾ മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ സർവലൗകിക ഭാഷയിലാണ് എഴുതപ്പെട്ടിരുന്നത്.
സിനിമയെ നഗരങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥതയിൽ നിന്ന് സാധാരണ മനുഷ്യരിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന സംവിധായകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. തമിഴ്നാട്ടിലെ അകലെയുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവും സ്വപ്നങ്ങളും സങ്കടങ്ങളും സിനിമയ്ക്ക് വിഷയമാകാമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. പിന്നീട് വന്ന അനേകം സംവിധായകരുടെയും സിനിമാഭാഷയിൽ ഭാരതിരാജയുടെ നിഴൽ കാണാം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം ഒരു തലമുറയെ മാത്രമല്ല, പല തലമുറകളെ രൂപപ്പെടുത്തി.
ഭാരതിരാജയുടെ സിനിമകളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ഓർമ്മ വരുന്നത് അദ്ദേഹം ഗ്രാമത്തെ ചിത്രീകരിച്ച രീതിയാണ്. അത് ഒരു പശ്ചാത്തലം മാത്രമായിരുന്നില്ല; അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളിൽ ഗ്രാമം തന്നെ ഒരു കഥാപാത്രമായിരുന്നു. വയലുകളും മൺവഴികളും കുളങ്ങളും ഉത്സവങ്ങളും മനുഷ്യരുടെ നിശ്ശബ്ദമായ ജീവിതവും ചേർന്നാണ് ആ സിനിമകളുടെ ആത്മാവ് രൂപപ്പെട്ടത്. തമിഴ് സിനിമയിൽ ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തെ ഇത്ര ജീവനോടെ തിരശ്ശീലയിലെത്തിച്ച സംവിധായകർ വിരളമാണ്.
പ്രണയവും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത. അലൈകൾ ഒഴിയതില്ലൈ, മൺ വാസനയ് , മുതൽ മര്യാദൈ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രണയം ഒരു കഥാപശ്ചാത്തലമല്ല; മനുഷ്യന്റെ നിലനിൽപ്പിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. സാമൂഹികമായ അതിരുകൾക്കും ജാതിക്കും സാമ്പത്തിക വ്യത്യാസങ്ങൾക്കുമിടയിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ സ്വപ്നങ്ങളും പരാജയങ്ങളും അദ്ദേഹം അപൂർവമായ ആർദ്രതയോടെയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്.
അതേസമയം, ഭാരതിരാജയുടെ സിനിമകൾ വെറും നൊസ്റ്റാൾജിയയോ ഗ്രാമഭംഗിയോ ആയിരുന്നില്ല. ജാതിവ്യവസ്ഥ, അധികാരബന്ധങ്ങൾ, സ്ത്രീയുടെ സ്ഥാനം, ഗ്രാമീണ സമൂഹത്തിന്റെ സംഘർഷങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെയും അദ്ദേഹം സ്പർശിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകൾ കാലാതീതമായി നിലനിൽക്കുന്നു. അവ ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടത്തിന്റെ രേഖകൾ മാത്രമല്ല; മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന വികാരങ്ങളെ രേഖപ്പെടുത്തിയ കലാസൃഷ്ടികളാണ്.
ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന കാലഘട്ടം അദ്ദേഹത്തിന് എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. മകൻ മനോജ് ഭാരതിരാജയുടെ അകാലവിയോഗം അദ്ദേഹത്തെ ആഴത്തിൽ ബാധിച്ചിരുന്നു. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടിയിരുന്നു. എന്നിട്ടും സിനിമയോടുള്ള സ്നേഹം അവസാന നാളുകളിലും അദ്ദേഹത്തെ വിട്ടുപോയിരുന്നില്ല.
ഇനി ഭാരതിരാജ ഇല്ല. പക്ഷേ അദ്ദേഹം ചിത്രീകരിച്ച വയലുകൾ ഇപ്പോഴും പച്ചയാണ്. അദ്ദേഹം കേൾപ്പിച്ച പ്രണയഗാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും കാറ്റിലുണ്ട്. അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച കഥാപാത്രങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ ഓർമ്മകളിലൂടെ നടക്കുന്നു.
ചില സംവിധായകർ മരിക്കാറില്ല. അവർ സൃഷ്ടിച്ച ദൃശ്യങ്ങളിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. ഭാരതിരാജ അത്തരമൊരു മനുഷ്യനാണ്.
തിരശ്ശീലയിലെ ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ, ഒരു സന്ധ്യക്കാറ്റ് നമ്മെ സ്പർശിക്കുന്ന നിമിഷത്തിൽ, ഒരു പഴയ തമിഴ് പാട്ട് ദൂരെയൊരിടത്ത് മുഴങ്ങുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും ഓർക്കും.
കാരണം അദ്ദേഹം സിനിമകൾ മാത്രം നിർമ്മിച്ചില്ല.അദ്ദേഹം ജീവിതമെന്ന മണ്ണിന് ഒരു പുതിയ മുഖം നൽകി.
ആ മുഖം ഇനി ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ എന്നെന്നേക്കുമായി നിലനിൽക്കും.
